Temel formül
İndirme süresi, dosya boyutunun bağlantı hızına bölünmesiyle bulunur. Tek engel, iki tarafın farklı birim kullanmasıdır:
- • Dosya boyutu byte (B) cinsindendir — MB, GB gibi.
- • İnternet hızı ise bit/sn cinsindendir — Mbps, Gbps gibi.
- • 1 byte = 8 bit olduğu için dosya önce 8 ile çarpılarak bite çevrilir.
Örnek: 10 GB dosya, 100 Mbps bağlantı
10.000.000.000 × 8 = 80.000.000.000 bit
80.000.000.000 / 100.000.000 bps = 800 saniye
800 / 60 ≈ 13 dk 20 sn
Bu rakam ideal durumda geçerlidir. Gerçek süre aşağıdaki sebeplerle biraz daha uzun olur.
Neden %10 kayıp payı ekliyoruz?
Sitedeki hesaplamalarda varsayılan olarak %10 bir ek süre eklenir. Bunun sebepleri:
- • TCP/IP paket başlıkları (her pakette küçük bir overhead vardır).
- • TCP pencere kontrolü, yeniden iletimler ve tıkanıklık kontrolü gibi protokol davranışları.
- • Wi-Fi veya şebeke gecikmesi (latency, jitter).
- • Sunucu tarafı sınırlamalar, CDN hızı ve disk yazma hızı gibi uç noktadaki darboğazlar.
Çoğu günlük senaryoda gerçek süre teorik değerden %5–%15daha uzundur. Hesaplayıcıdaki “Gelişmiş” alanından bu oranı değiştirebilirsin — idealde kayıpsız sonuç için 0 yapabilirsin.
MB, MiB, Mbps, MB/s — hepsi ne?
| Birim | Anlamı |
|---|---|
| MB | 1.000.000 byte (ondalık, SI) |
| MiB | 1.048.576 byte (ikilik, 1024²) — işletim sistemleri çoğunlukla bunu kullanır |
| Mbps | Megabit/sn — İSS'lerin reklamda verdiği birim |
| MB/s | Megabayt/sn — tarayıcıda gördüğün indirme hızı. 8 Mbps ≈ 1 MB/s |
İSS'n “100 Mbps fiber” diyorsa, tarayıcında maksimum ~12,5 MB/s görürsün (100 / 8).
Hız testi nasıl çalışır?
Siteye gömülü hız testi Cloudflare'ın açık kaynaklı speedtest paketi kullanır. Tarayıcın, Cloudflare'ın dünya genelindeki edge sunucularına farklı boyutlarda veri paketleri gönderip alır:
- • İndirme: sunucudan tarayıcıya veri akışı ölçülür.
- • Yükleme: tarayıcıdan sunucuya veri gönderimi ölçülür.
- • Ping (gecikme): küçük bir paketin gidip gelme süresi milisaniye cinsinden.
Ölçüm tamamen tarayıcında çalışır — sunucumuza veri göndermiyoruz, sonuçları kaydetmiyoruz.
Gerçek süreyi etkileyen diğer şeyler
- • Wi-Fi vs kablo: Wi-Fi sinyali zayıfsa hızın yarıya düşebilir.
- • Aynı ağdaki diğer cihazlar: paylaşılan bant genişliği.
- • Sunucunun hızı: indirdiğin sitenin veya CDN'in kapasitesi.
- • Günün saati: yoğun saatlerde İSS trafiği doluysa hız düşer.
- • VPN kullanımı: ek gecikme ve şifreleme maliyeti.